Το Εθνικό Μουσείο Εκπαίδευσης

Ένα μουσείο εκπαίδευσης δεν είναι αναγκαίο μόνο για την Ελλάδα, μια χώρα με βαθύ πολιτισμικό παρελθόν, αλλά και για την Ευρώπη και για ολόκληρο τον κόσμο. Τη σημασία του ο καθένας την κατανοεί. Είναι το μουσείο που θα στεγάσει την εκπαίδευση και την ιστορία της· ό,τι χρησιμοποιήθηκε στην πορεία του χρόνου από το ελληνικό σχολείο - και όχι μόνον· τα πάντα: από το αρχαίο αγγείο που εξεικονίζει τον μαθητή και τον δασκαλιστή την ώρα της διδασκαλίας ως τη σημερινή τάξη με τους κάθε είδους πίνακές της και τα θρανία της· από τις κηρωμένες πινακίδες και τα λευκώματα, τα τετράδια και τους στύλους (στυλούς τους λέμε σήμερα), τις περγαμηνές και τους παπύρους έως τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές· από την πανάρχαια μελάνη, που μικρό παιδί ετοίμαζε τρίβοντας τη μαύρη πέτρα ο μέγας ρήτωρ Αισχίνης στο παιδαγωγείο του πατέρα του, έως τους κονδυλοφόρους, τις πένες, τα μελανοδοχεία και τα σημερινά μέσα γραφής· από τις αρχαίες πλάκες με την άμμο έως τις νεότερες με το κονδύλι· από τις πινακίδες επάνω στις οποίες οι μαθητές έκλιναν ονόματα ή έκαναν πρόχειρες αριθμητικές πράξεις ή έγραφαν τις τιμωρίες («») έως το Οκτωήχι και το Ψαλτήρι (αναγνωστικά και αλφαβητάρια της τουρκοκρατίας) και έως τα σημερινά σχολικά εγχειρίδια. Από την τοιχογραφία της Πομπηίας, όπου ένας μαθητής τιμωρείται με ραβδισμούς, ενώ δύο συμμαθητές του τον κρατούν από τα χέρια και τα πόδια (η σκηνή παραπέμπει στο μίμο του Ηρώνδα, «∆ιδάσκαλος», 3ος αι. π.Χ.) έως τα σύνεργα του Παπ’ Αντριά (βέργες, φέλεκας / φάλαγγας, σουβλιά, νεκροκεφαλές) που αφηγείται / περιγράφει ο Χρήστος Χρηστοβασίλης στα «∆ιηγήματα του Μικρού Σκολειού». Και άλλα και άλλα «».

Ένα δυναμικό μουσείο

Ένα τέτοιο μουσείο δεν θα έκανε, βέβαια, μόνον την αναδρομή του στο παρελθόν, για να στεγάσει μνημεία της εκπαίδευσης και της παιδείας και να δείξει πώς εξελίχθηκαν / εξελίσσονται τα σχολικά μας πράγματα, αλλά θ’ αποτελούσε συγχρόνως κέντρο μελέτης των εκπαιδευτικών μας προβλημάτων σε συνάφεια με τα αντίστοιχα κοινωνικά και τις ποικίλες μορφές της ζωής που τα εκκολάπτουν και τα γεννούν. Είναι, εξάλλου, υπαρκτές οι πλάγιες και ευθείες αντανακλάσεις κοινωνίας και σχολείου από την αγροτοποιμενική εποχή έως την εποχή της βιομηχανικής και ηλεκτρονικής επανάστασης.

Μιλούμε, όπως αντιλαμβάνεστε, για ένα μουσείο ενεργητικό (όχι παθητικό), δυναμικό (όχι στατικό)· ένα μουσείο που παράλληλα με τη διάσωση / συλλογή / συντήρηση / προβολή των σχολικών ειδών, θα προωθεί την έρευνα και τη μελέτη, θα προσφέρει στους επισκέπτες (και όχι μόνο σ’ αυτούς) τη δυνατότητα να γνωρίσουν τη διαχρονία της εκπαιδευτικής πράξης, θα αποτελεί κέντρο έκδοσης μελετών / βιβλίων και κέντρο επανέκδοσης παλαιών σχολικών εγχειριδίων (αλφαβηταρίων, αναγνωστικών κ.τ.λ.), θα διαλέγεται με το εκπαιδευτικό παρελθόν του ανθρώπου.

Αυτά σημαίνουν ότι ένα πνευματικό κέντρο αυτού του επιπέδου θα έχει πλατιά απήχηση. Γι’ αυτό και με καλές ελπίδες χαιρετίζουμε τη συνεργασία, για να πάρει υπόσταση αυτό το έργο, του πανεπιστημίου μας με το ∆ήμο της Βέροιας.

Σύμπλεγμα μουσείων και πολιτισμών

Άλλωστε, πανεπιστήμιο και δήμος συστεγάζουν το μουσείο σε ένα από τα κτίρια του ειδυλλιακού χώρου του πρώην Στρατοπέδου της Βαρβάρας, που ο ∆ήμος ανακαίνισε / εξωράισε και έδωσε στο Αριστοτέλειο για τη στέγαση νέων τμημάτων του. Χώρος περίοπτος και μοναδικός προικισμένος από τη φύση. Κατάφυτος από πεύκα σκαρφαλώνει στις υπώρειες του Βερμίου, εκεί όπου αυτό σμίγει με τα γραφικά Πιέρια, το βουνό των Μουσών, κοντά στον Αλιάκμονα και κοντά στο περίφημο Μουσείο της Βεργίνας επάνω στην Εγνατία οδό, που με τις νεότευκτες σήραγγές της διαπερνά τα βουνά μας, μηδενίζει τις αποστάσεις και φέρνει πολύ κοντά την Κεντρική Μακεδονία (Θεσσαλονίκη, Βέροια, Κατερίνη...) στη ∆υτική (Κοζάνη, Γρεβενά) και στην Ήπειρο (Ιωάννινα). ∆ημιουργείται, έτσι, «» σ’ αυτήν την ιστορική περιοχή ένα σύμπλεγμα αρχαιολογικών χώρων και μουσείων (αρχαιολογικός χώρος και Μουσείο της Βεργίνας, αρχαιολογικός χώρος και Μουσείο της Πέλλας, αρχαιολογικός χώρος και Μουσείο της Βέροιας, αρχαιολογικός χώρος και Μουσείο της Αιανής Κοζάνης, Βυζαντινό Μουσείο της Βέροιας, Λαογραφικό Μουσείο της Κοζάνης κ.τ.λ.) ένα σύμπλεγμα μουσείων και πολιτισμών που αναδεικνύεται ήδη σε πόλο έλξης όχι μόνον των Ελλήνων αλλά και των άλλων Βαλκανίων και των Ευρωπαίων γενικότερα.

Σ’ αυτόν, λοιπόν, τον πολιτισμικό χώρο το πανεπιστήμιό μας αποκτά το νέο του μουσείο, το Μουσείο της Εκπαίδευσης, το Παιδαγωγικό, αν θέλετε, Μουσείο, αποτέλεσμα της αγαστής συνεργασίας του πρύτανη Γιάννη Αντωνόπουλου, του δημάρχου της Βέροιας Χρήστου Σκουμπόπουλου, του κοσμήτορα της Πολυτεχνικής Σχολής ∆ημητρίου Τολίκα, του προέδρου του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης Νικολάου Ροδολάκη, του πρώην κοσμήτορα της Παιδαγωγικής Σχολής Γεωργίου Τσιάκαλου και του πρώην προέδρου του Παιδαγωγικού Τμήματος ∆ημοτικής Εκπαίδευσης Βαγγέλη Κουμαρά.