Χρονολόγιο – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Ο χρόνος είναι παντού.

ΑΝΑΚΑΛΥΨΤΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΑΠΘ

IT'S ABOUT TIME

Α. Ίδρυση και λειτουργία του Πανεπιστημίου στα χρόνια του Μεσοπολέμου (1918-1940)

(1919-1924)

Πρώτες προσπάθειες για ίδρυση Πανεπιστημίου στη Θεσσαλονίκη. Η ενσωμάτωση στον εθνικό κορμό της Ελλάδας των λεγόμενων «Νέων Χωρών», δηλ. των εδαφών της Μακεδονίας και της Θράκης μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και η μαζική άφιξη των Ελλήνων προσφύγων μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922, κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη δημιουργίας και ενίσχυσης εκπαιδευτικών δομών στη Θεσσαλονίκη. Πρόταση για ίδρυση Πανεπιστημίου στη Θεσσαλονίκη είχαν εκφράσει ήδη από το 1913 ο διακεκριμένος μαθηματικός Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή και ο διπλωμάτης και νομικός Γεώργιος Στρέιτ.

1924

Ο πρωθυπουργός Αλέξανδρος Παπαναστασίου αποφάσισε την ίδρυση του πανεπιστημίου και ξεκίνησε τις απαιτούμενες διαδικασίες.

«… Ιδιαιτέρως δε θα φροντίσωμεν διά την εκπαιδευτικήν οργάνωσιν των βορείων του κράτους επαρχιών, ενισχύοντες παντοιοτρόπως το διδακτικόν προσωπικόν και ιδρύοντες τα κατάλληλα πρακτικά προπάντων σχολεία, έτι δε και δεύτερον πανεπιστήμιον εν Θεσσαλονίκη περιλαμβάνον και τας πρακτικάς επιστήμας και μέλλον να λειτουργήση βαθμιαίως. Του πανεπιστημίου τούτου η καλή οργάνωσις και τας νέας χώρας θα ωφελήση και την επιστημονικήν παρ’ ημίν δράσιν θα προαγάγη συντελούσα εμμέσως εις την βελτίωσιν του εν Αθήναις Πανεπιστημίου» (Δ΄ Συντακτική Συνέλευση, 24 Μαρτίου 1924)

1925

Ο ιδρυτικός νόμος του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ν. 3341/14-6-25), με πρωτοβουλία της κυβέρνησης Αλεξ. Παπαναστασίου, ψηφίστηκε στις 5 Ιουνίου 1925 έπειτα από πολλές και μακρές συζητήσεις και δημοσιεύθηκε στο φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως στις 22 Ιουνίου 1925. Ορκωμοσία των πρώτων καθηγητών της Φιλοσοφικής Σχολής. Όμως λόγω των πολιτικών και κοινωνικών αναταράξεων της εποχής, υπήρξαν καθυστερήσεις στην εφαρμογή του νόμου.

1926

Στον ιδρυτικό νόμο μεγαλύτερη βαρύτητα δινόταν στην ανάπτυξη των θεωρητικών επιστημών, κατεύθυνση που συμβάδιζε άλλωστε με τις αντιλήψεις της εποχής. Τον πρώτο χρόνο, το 1926, λειτούργησε η Φιλοσοφική Σχολή, που στεγάστηκε στο κτήριο «Aλλατίνι». Εισαγωγή των πρώτων 65 φοιτητών/τριών. Ο πρώτος πρόεδρος ήταν ο Γεώργιος Χατζηδάκις, ενώ ακολούθησε ο Χρίστος Τσούντας.

1927

Μεταστέγαση της Φιλοσοφικής Σχολής σε κτήριο της οδού Εθνικής Αμύνης, όπου έγινε ανακαίνιση και επέκταση (προσθήκη τρίτου ορόφου). Σήμερα αποτελεί το ιστορικό κτήριο του Πανεπιστημίου, γνωστό ως «Παλαιά Φιλοσοφική».

Λειτουργία της Φυσικομαθηματικής Σχολής (Τμήμα Δασολογίας)

Ίδρυση Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών και Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης.

1928

Πρώτες πανεπιστημιακές ανασκαφές στο Δίον, την ιερή πόλη των Μακεδόνων.

1930

Αποφοίτηση του πρώτου πτυχιούχου της Φιλοσοφικής Σχολής, του Κωνσταντίνου Λιναρά.

1931

Αναγόρευση του Προέδρου της Β΄ Ελληνικής Δημοκρατίας Αλεξ. Ζαΐμη σε πρώτο επίτιμο διδάκτορα του ΑΠΘ, της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών.

1932

Αποφοίτηση της πρώτης πτυχιούχου της Φιλοσοφικής Σχολής, της Ευτυχίας Ραββίου.

1935

Παύση έξι καθηγητών και συλλήψεις φοιτητών για πολιτικούς λόγους (Βενιζελικό Κίνημα).

Παραχώρηση στο Τμήμα Γεωπονίας του Αγροκτήματος του Γεωργικού και Κτηνοτροφικού Σταθμού Θεσσαλονίκης στην περιοχή Σέδες-Μίκρας.

1936

Φοιτητική συγκέντρωση μπροστά στο Πανεπιστήμιο, επέμβαση της Χωροφυλακής. Τραυματισμοί, συλλήψεις και αποβολές φοιτητών (Δικτατορία Ι. Μεταξά).

1937

Μεταβίβαση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τμήματος του εβραϊκού νεκροταφείου της πόλης.

1939

Επίσκεψη Ι. Μεταξά στο Πανεπιστήμιο. Θεμελίωση της Σχολής Φυσικών και Μαθηματικών Σπουδών

Πραγματοποίηση ανοικτών στο κοινό διαλέξεων από καθηγητές του Πανεπιστημίου στο πλαίσιο του «Λαϊκού Πανεπιστημίου» του προσφυγικού σωματείου «Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης».

Β. Το Πανεπιστήμιο στη δίνη της γερμανικής Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου (1941-1949)

1941

Το Πανεπιστήμιο αποτέλεσε κέντρο αντίστασης σε όλη τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής. Εκτέλεση από τους Ναζί των πρώτων δύο φοιτητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Σωκράτη Διορινού και του Ηλία Καπέση.

Οι γερμανικές κατοχικές δυνάμεις επιτάσσουν το μέγιστο τμήμα του πανεπιστημιακού κτηρίου. Τα μαθήματα πραγματοποιούνται στο υπόγειο του κτηρίου, στην Πειραματική Σχολή, στη σχολή Βαλαγιάννη, στα γραφεία του σωματείου «Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης» και σε άλλους χώρους της πόλης.

1942

Έναρξη λειτουργίας της Θεολογικής και της Ιατρικής Σχολής. Παρακολούθηση μαθημάτων σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Χρήση νεκρών σωμάτων, θυμάτων της πείνας και των κακουχιών, στα μαθήματα της ανατομίας.

1943

Μαζικό φοιτητικό συλλαλητήριο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης με αφορμή τον εορτασμό της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου 1821, και κατάθεση στεφάνου στην προτομή του Ναυάρχου Βότση.

1944

Εκτέλεση του φοιτητή της Φιλοσοφικής Σχολής Νίκου Μπαλή, στελέχους της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων (ΕΠΟΝ), της μεγαλύτερης αντιστασιακής οργάνωσης νέων εναντίον της γερμανικής Κατοχής.

Παρουσίαση στο περιοδικό «Φοιτητής» όλων των φοιτητών/τριών που βρήκαν τον θάνατο στην περίοδο (1941-1944) είτε μετά από βασανιστήρια είτε με τουφεκισμό από τις γερμανικές δυνάμεις Κατοχής.

1946

Παραχώρηση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 145 στρεμμάτων του πρώην Ισραηλιτικού Νεκροταφείου

Απόλυση επτά καθηγητών για τα πολιτικά φρονήματά τους (στο πλαίσιο του Εμφυλίου πολέμου) και αντιδράσεις φοιτητών.

1947

Αγορά 75 στρεμμάτων από την Υπηρεσία Ανταλλαξίμων Περιουσιών για την περαιτέρω επέκταση της Πανεπιστημιούπολης.

Εκλογή της πρώτης γυναίκας, της Μαρίας Μαρκέτου-Πυλαρινού, σε θέση έκτακτης καθηγήτριας στο Τμήμα Φυσικών Επιστημών.

1949

Παραχώρηση στο Πανεπιστήμιο του όμορου γηπέδου της ποδοσφαιρικής ομάδας του ΠΑΟΚ και ενός ακόμη τμήματος του εβραϊκού νεκροταφείου.

Γ. Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ενηλικιώνεται» και γιγαντώνεται (1950-τέλη δεκαετίας 1990)

Αποκτά κτηριακές υποδομές (κτήρια σχολών-τμημάτων Πολυτεχνείου, Νομικής, Φοιτητική Λέσχη, Φοιτητική Εστία κ.ά.) και ευρεία πολυθεματικότητα με την επέκταση των σχολών, τμημάτων και προγραμμάτων (Αρχιτεκτονική, Φαρμακευτική, Ινστιτούτο Ξένων Γλωσσών-Φιλολογιών, Σχολή Καλών Τεχνών κλπ.)· εξελίσσεται σε κέντρο έρευνας και γνώσης με την αύξηση του εκπαιδευτικού-ερευνητικού προσωπικού και την ανάπτυξη των υποδομών του (εργαστήρια, κλινικές κλπ.).

1951

Εορτασμός των 25 χρόνων λειτουργίας του Πανεπιστημίου. Ένας πρώτος απολογισμός για το «αποτύπωμά» του στην πόλη.

Ίδρυση του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ ύστερα από τη συνεργασία των AHEPANS με την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Τοποθέτηση τιμητικής στήλης στην Πανεπιστημιούπολη για τους πεσόντες φοιτητές.

1953

Ίδρυση της Φοιτητικής Χορωδίας του Πανεπιστημίου από τον μαέστρο Γιάννη Μάντακα.

Έναρξη λειτουργίας του νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ

1954

Μαζικά φοιτητικά συλλαλητήρια για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.

Θεμελίωση Μετεωροσκοπείου.

1955

Μετονομασία Πανεπιστημίου σε «Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης» (ΦΕΚ Α΄, 314/1954, 30 Δεκεμβρίου 1954), μετά από εισήγηση του τότε Πρύτανη, καθηγητή Ιατρικής Μαρίνου Σιγάλα, και απόφαση της Συγκλήτου.

Νέα επέκταση της Πανεπιστημιούπολης μετά από αγορά 184 στρεμμάτων από τον Οργανισμό Διαχείρισης Εκκλησιαστικής Περιουσίας.

1958

Μαζικά συλλαλητήρια στη Θεσσαλονίκη για τον θάνατο του Κυριάκου Μάτση, Ελληνοκυπρίου φοιτητή της Γεωπονικής Σχολής.

1962

Έναρξη των θερινών κατασκηνώσεων στην Καλάνδρα Χαλκιδικής.

1964

Αναγόρευση του νομπελίστα λογοτέχνη Γιώργου Σεφέρη σε επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ

1965

Αναγόρευση του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ σε επίτιμο διδάκτορα των Νομικών και Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ.

1966

Ολοκλήρωση της εγκατάστασης του πρώτου Η/Υ IBM 1620/ΙΙ στη Φυσικομαθηματική Σχολή

Ίδρυση του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών

1968

Η δικτατορία προβαίνει σε απόλυση δεκάδων καθηγητών, υφηγητών, βοηθών και διοικητικού προσωπικού.

1969

Εγκαίνια της Φοιτητικής Λέσχης και του Κεντρικού Κτηρίου Διοίκησης

1971

Ίδρυση του Τελλογλείου Ιδρύματος-Πινακοθήκης ΑΠΘ

1973

Μεγάλη διαδήλωση του φοιτητικού κινήματος (Φεβρουάριος).

Εξέγερση των φοιτητών με επίκεντρο την Πολυτεχνική Σχολή. Κατάληψη του Πολυτεχνείου και συλλήψεις δεκάδων φοιτητών/τριών (Νοέμβριος).

1974

Πορεία διαμαρτυρίας Ελλαδιτών και Ελληνοκυπρίων φοιτητών/τριών για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

Παραπομπή καθηγητών στο Πειθαρχικό Συμβούλιο με την κατηγορία της συνεργασίας με το δικτατορικό καθεστώς.

1975

Εκδηλώσεις μνήμης για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Αναγόρευση του ποιητή Γιάννη Ρίτσου σε επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής.

Καθιέρωση από τη Σύγκλητο της χρήσης της δημοτικής γλώσσας.

1976

Πανηγυρικός εορτασμός των 50 χρόνων του ΑΠΘ. Το Πανεπιστήμιο είναι πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της πόλης της Θεσσαλονίκης.

Αποκαλυπτήρια του αδριάντα του Αλεξ. Παπαναστασίου, ιδρυτή του Πανεπιστημίου.

1977

Ο αρχαιολόγος Μανόλης Ανδρόνικος, καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής, ανακοινώνει την ανακάλυψη των βασιλικών τάφων της Βεργίνας.

1978

Πορείες και καταλήψεις της πανεπιστημιακής κοινότητας ενάντια στον Ν. 815/978 (μείωση των εξεταστικών από τρεις σε δύο και επιβολή ανώτατου χρονικού ορίου σπουδών)

Αναγόρευση του νομπελίστα ποιητή Οδυσσέα Ελύτη σε επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής.

1980

Αναγόρευση του διεθνούς φήμης οικονομολόγου Ξενοφώντος Ζολώτα σε επίτιμο διδάκτορα της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών.

1984

Ίδρυση των Τμημάτων Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών και του Τμήματος Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών.

1987

Έναρξη ενεργού συμμετοχής του ΑΠΘ στο πρόγραμμα Erasmus, το οποίο δίνει πλέον για δεκαετίες την ευκαιρία σε χιλιάδες Έλληνες φοιτητές/τριες να γνωρίσουν από κοντά ξένα πανεπιστήμια και να αποτελέσουν μέρος της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας, αποκτώντας πολύτιμες εμπειρίες για τη μελλοντική ακαδημαϊκή και επαγγελματική σταδιοδρομία τους.

1990

Δημιουργία νησίδων προσωπικών Υπολογιστών σε όλες τις σχολές του Πανεπιστημίου.

1991

Αναγόρευση του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή σε επίτιμο διδάκτορα της Νομικής Σχολής ΑΠΘ

1992

Έναρξη της λειτουργίας του Κέντρου Διδασκαλίας Ξένων Γλωσσών.

1994

Σύνοδος των Ευρωπαίων Πρυτάνεων στο ΑΠΘ

1997

Απονομή της διάκρισης του «Χρυσού Αριστοτέλη» στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄ και αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα πέντε τμημάτων του ΑΠΘ

Δ. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο στον 21ο αιώνα. Από Πανεπιστήμιο της πόλης σε Πανεπιστήμιο του κόσμου

2000

Απονομή της διάκρισης «Χρυσός Αριστοτέλης» στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο

2001

Εορτασμός των 75 χρόνων του ΑΠΘ. Ευκαιρία για απολογισμό και χάραξη της στρατηγικής σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα και ραγδαία.

2003

Ίδρυση της Έδρας Unesco με αντικείμενο το Διεθνές Δίκτυο Κέντρων Υδάτων Περιβάλλοντος για τα Βαλκάνια.

2006

Απονομή της διάκρισης του «Χρυσού Αριστοτέλη» στον ομότ. καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής Εμμ. Κριαρά

2007

Αναγόρευση της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ σε επίτιμη διδάκτορα του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ ΑΠΘ

Εκσυγχρονισμός και παροχή νέων ηλεκτρονικών υπηρεσιών στους φοιτητές/τριες.

2011

Ίδρυση του Διεπιστημονικού Κέντρου Αριστοτελικών Μελετών.

Έναρξη λειτουργίας της Μονάδας Διασφάλισης Ποιότητας (ΜΟ.ΔΙ.Π.). Η ΜΟ.ΔΙ.Π αποτελεί ένα συμβουλευτικό όργανο για τη διοίκηση του Πανεπιστημίου το οποίο, μέσα από το συντονισμό των διαδικασιών εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης των ακαδημαϊκών μονάδων του Ιδρύματος, συγκεντρώνει πολύτιμες πληροφορίες για τα δυνατά και αδύνατα σημεία του Πανεπιστημίου, για τις ελλείψεις και τις αναγκαιότητες και εισηγείται βελτιώσεις και αλλαγές με γνώμονα τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου ποιότητας υπηρεσιών στους φοιτητές του, το ανθρώπινο δυναμικό του, καθώς και στην ευρύτερη κοινωνία.

2014

Έναρξη λειτουργίας του Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας και Καινοτομίας (ΚΕΔΕΚ) ΑΠΘ, που σηματοδότησε την επιδίωξη του ΑΠΘ να επαναπροσδιορίσει το ρόλο της έρευνας για την ανάπτυξη της χώρας και να διαμορφώσει νέες πιο αποτελεσματικές δομές διεπιστημονικής συνεργασίας. Βασική επιδίωξη του ΚΕΔΕΚ είναι να αξιοποιεί τις ερευνητικές υποδομές του ΑΠΘ σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, να διευρύνει τη συνέργεια του Πανεπιστημίου με την Κοινωνία και να συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.

Σύσταση του «Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Σπουδών “Κομφούκιος”», με σκοπό την πολιτιστική και εκπαιδευτική συνεργασία Ελλάδας και Κίνας.

2016

Εορτασμός των 90 χρόνων λειτουργίας του ΑΠΘ και διοργάνωση του διημέρου «Το ΑΠΘ στην πόλη».

2018

Απονομή της διάκρισης «Χρυσός Αριστοτέλης» στον Αρχιεπίσκοπο Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Αναστάσιο.

Ίδρυση Κέντρου Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) ΑΠΘ. Κύριος στόχος των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και των Θερινών Σχολείων που διοργανώνει το ΚΕΔΙΒΙΜ ΑΠΘ είναι να παρέχουν εξειδίκευση, γνώσεις και δεξιότητες που ενισχύουν τις επαγγελματικές προοπτικές και την προσωπικότητα των επιμορφούμενων και υποβοηθούν τη σύνδεσή τους με την αγορά εργασίας.

2019

Ίδρυση της Συμμαχίας «Επίκουρος» (EPICUR) με σκοπό να υπηρετηθεί ο θεσμός του «Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου». Η συμμαχία EPICUR επεκτείνει από το 2022 τις δραστηριότητές της με τη νέα φάση EPICUR Shaping Higher Education In Transition (EPICUR-SHAPE-IT), η οποία εστιάζει στη δομική ενσωμάτωση πολιτικών και πρωτοβουλιών που θα επιτρέψει τη βιώσιμη και μακροπρόθεσμη θεσμική συνεργασία των Πανεπιστημίων.

2020

Συμμετοχή ερευνητών/τριών του ΑΠΘ σε έρευνες για τον COVID-19.

2025

Έναρξη εορτασμών των 100 χρόνων από την ίδρυση του ΑΠΘ. Αναστοχασμός και δυναμική εκκίνηση στην έρευνα και την καινοτομία στην απαρχή της νέας εκατονταετηρίδας του πανεπιστημιακού ιδρύματος.